Vestingwerken tweede ommuring



Ommuring

De vestingwerken tweede ommuring werd gebouwd door de snelle groei van de stad door handel en nijverheid. Zo werden in 1318 de stadsmuren verlegd. In tegenstelling tot de eerste ommuring kwam nu niet alleen de huidige markt binnen de muren te liggen, maar beschermde de vestingwerken tweede ommuring ongeveer de huidige binnenstad. Zo kwam ook de huidige Sint Jan binnen de ommuring te liggen. Vanwege het hoge kostenplaatje van de vestingwerken tweede ommuring konden de bewoners meer belasting gaan betalen. De Hertog van Brabant zorgde er in 1388 zelfs voor dat de gehele Meierij mocht meebetalen!






Poorten

Tevens werden er naast de vestingwerken tweede ommuring nieuwe poorten aangelegd. Naast de Antwerpse Poort die al snel werd afgebroken, de Leuvense Poort en de Brusselse Poort die beide een andere bestemming kregen, kwamen er de onderstaande poorten.


1. De Boompoort die toegang gaf tot de haven. De in het noorden gelegen poort kon worden afgesloten door middel van een boom. Hieraan dankt deze poort zijn naam.


2. De Koepoort welke later in de tijd de Sint Janspoort werd. Deze was gelegen ter hoogte van de Sint Jansstraat.


3. De Pieckepoort, Kruispoort of Vughterbinnenpoort. Een poort waar eind 15e eeuw een extra voorpoort bij werd gebouwd. Deze heeft gestaan tussen de Kuipertjeswal en Willemsplein.


4. De Molensteegpoort die toegang gaf naar het molenhuis en de molenwerf. Gelegen in de buurt van de Zuidwal.


5. De Baseldonkpoort. Gelegen bij de kleine Hekel.


6. De Pijnappelsche Poort nabij de hofstad en vernoemd naar een dichtbij gelegen huis.


7. De Orthense Poort oorspronkelijk gebouwd op het terrein van de huidige Citadel.


Foto: De Citadel

 

Dwangburcht Fort Willem Maria oftewel ‘De Citadel’

Bastions

Rond de helft van de 16e eeuw werd het eerste bastion bij de Orthenpoort gebouwd. Tijdens het twaalfjarige bestand van 1609 tot 1621 ontstonden er godsdienstconflicten in Nederland. Waardoor er werd besloten om de vestingwerken van Den Bosch te verbeteren met bastions. Onder leiding van Anthonie Schets (Graaf van Grobbendonck) werden de bastions aangelegd. Bastion Vught, Bastion Baselaar en Bastion Sint-Anthonie zijn bewaard gebleven. In deze periode werd ook Het Kruithuis gebouwd en fort Isabella. Genoemd naar de dochter Isabella Clara Eugenie van Arragon van de Spaanse koning Philips II. Vanaf 1621 voerde Isabella het bestuur over de Zuidelijke Nederlanden, waar Den Bosch tot 1629 onderdeel van was. Na diverse pogingen om Den Bosch te veroveren lukte het uiteindelijk Frederik Hendrik in 1629. Frederik Hendrik had de hulp van ingenieur Leeghwater. Door op een slimme wijze de natte zone in Het Bossche Broek in te polderen en leeg te pompen, zorgde hij ervoor dat 's-Hertogenbosch werd afgesloten van het belangrijke water. Waarna hij samen met zijn leger 's-Hertogenbosch bezette. Rond 1635 werd Bastion Oranje aangelegd om de stad nog beter te kunnen verdedigen. Rond deze periode werd ook de dwangburcht Fort Willem Maria oftewel ‘De Citadel’ gebouwd. Deze kreeg door de Bosschenaren de bijnaam 'Papenbril'. Rond 1700 werden er lunetten en ravelijnen aangebracht voor de diverse poorten als extra verdediging.



Foto: Kanon Zuidwal

 

Kanon op de Zuidwal

Einde van de strijd..

Door nieuwe wapens hield het strijden op de oude manier op. De vestingwerken tweede ommuring hadden niet meer de functie van vroeger. Vanaf 1794 werd alles anders toen de Fransen Den Bosch veroverden. De stadsmuren werden langzamerhand hersteld.


Half 19e eeuw werden de muren flink onder handen genomen. Ze werden voorzien van een nieuwe bekleding van baksteen van twee en twintig centimeter dik. In 1874 begon onder andere het slopen van de poorten en het afgraven van de wallen als ze hun functie hadden volbracht. Op deze manier kon de stad flink uitbreiden. De muren hebben nog wel een functie als waterkering. Dus daar kunnen we op de dag van vandaag nog van genieten..







Ga verder naar Restauraties aan vestingwerken van Vestingwerken tweede ommuring